# KCSE Predictions Ushairi Questions And Answers- Shairi 11-15

#### ByAdmin

Aug 11, 2023

KCSE Predictions Ushairi Questions And Answers- Shairi 16-20

KCSE Predictions Ushairi Questions And Answers- Shairi 1-5

## USHAIRI WA 11

Soma shairi hili kisha ujibu maswali.

Jicho, tavumiliaje, kwa hayo uyaonayo?

Kicho, utasubirije, maonevu yapitayo

Kwacho, lijalo na lije, nimechoka vumiliyo

Naandika!

Moyo, unao timbuko, maudhi tuyasikiayo

Nayo, visa na mauko, wanyonge wayakutayo

Kwayo, sina zuiliko, natoa niyahisiyo

Naandika!

Hawa, wanotulimiya, dhiki wavumiliayo

Hawa, mamiya mamiya, na mali wazalishayo

Hawa, ndo wanaoumiya, na maafa wakutayo

Naandika!

Hawa, sioni wengine, kwao liko angamiyo

Hawa, uwapa unene, watukufu wenye nayo

Hawa, bado ni wavune, kwa shida waikutayo

Naandika!

Bado, wawapo mabwana, wenye pupa na kamiyo

Bado, tafauti sana,  kwa pato na mengineyo

Bado, tuling’owe shina, ulaji pia na choyo

Naandika!

Maswali

• Shairi hili laweza kuwekwa katika bahari zipi?                                                               (alama 4)

Thibitisha kila jibu lako.

• Eleza dhamira ya mshairi.                                                                                                 (alama 2)
• Onyesha mifano miwili ya uhuru wa kishairi jinsi ulivyotumika katika shairi.              (alama 2)
• Andika ubeti wa tatu kwa lugha nathari.                                                                         (alama 4)
• Tambulisha kwa mifano mbinu zozote mbili za sanaa katika shairi.                               (alama2)
• Fafanua sifa za kiarudhi zilizotumika katika ubeti wa tano.                                            (alama 3)
• Eleza maana ya maneno haya kama yalivyotumiwa katika shairi.                                   (alama 3)

(i)  Zuiliko

(ii)  Wavune

(iii)  Wenye pupa na Kamiyo.

MWONGOZO WA KUSAHIHISHA USHAIRI WA 11

1.         a)         Tarbia            –           Lina mishororo minne katika kila ubeti

Msuko            –           Kibwagizo kimefupishwa.

Ukara             –           Vina vya nje vinatiririka katika beti zote ilhali vya

ndani havitiririki.

Ukawafi         –           Una vipande vitatu (ukwapi, utao na mwandamizi)

katika mishiroro ya kwanza mitatu ya kila ubeti isipokuwa kibwagizo

Kikwamba – Katika beti za 3-5 neno moja ndilo linaanza kila mshororo.

Sakarani – Kuna bahari kadhaa katika shairi.

• Kuwahimiza watu (hasa wanyonge P) wainuke na kupinga Pmaovu na maonevu wanayofanyiwa na matajiri wenye uwezo.
• Inkisari km vumiliyo – kuvumilia nanaandika.

Mazida kurefusha k.m. angamiyo, vumiliyo n.k.

Tabdila k.m mamiya badala ya mamia

• Hawa wanaotulimia wanavumiliaP dhiki

Wao ni wengi P na ndio huzalisha mali.

Wao ndio wanaoumiaP na kupata mateso / taabu

Wanayokumbana nayo.Ninaandika / ninasema

• Takriri – hawa, bado, mamiya.

Balagha – uyaonaje?

Taharuki – Naandika!

Inkisari – Hawa, ndo

Kinaya – Watukufu wenye nayo

f)         Kuna mishororo minne

Kuna vipande vitatu katika mishororo ya kwanza mitatu na kimoja katika kibwagizo

Vina vinatiririka / vinafanana

Mizani                        2,- 6-8

2-6-8

2 – 6 – 8

4

g)         i)          Cha kunizuia / kizuizi / kizingiti / uoga / hofu/ pingamizi

ii)         Wachovu /dhaifu /hafifu

iii)        Walio na tamaa kubwa / walafi/ mabwanyenye

SHAIRI LA 12

Soma shairi hili kisha ujibu mawali  yanayofuata.

SABUNI YA ROHO

Ewe tunu ya mtima, kwa nini wanikimbia?

Ndiwe suluhu la zama, waja wakukimbilia,

Waja wanakutazama, madeni wakalipia,

Ndiwe sabuni ya roho, ndiwe mvunja mlima.

Ndiwe mafuta ya roho, walisema wa zamani,

Utanunua majoho, majumba na nyumbani,

Umezitakasa roho, umekuwa mhisani,

Ndiwe sabuni ya roho, ndiwe mvunja mlima.

See also  Business Studies Paper 1 Kapsabet Boys Mocks 2022

Matajiri wakujua, wema wako wameonja,

Nguo zao umefua, wakupata kwa ujanja,

Sura Zao ‘mefufua, Wanazuru kila nyanja,

Ndiwe sabuni ya roho, ndiwe mvunja mlima.

Ndiwe mvunja mlima, onana na masikini

Watazame mayatima, kwao kumekua wa duni

Wabebe waliokwama, wainue walio chini,

Ndiwe sabuni ya roho, ndiwe mvunja mlima.

Ndiwe mvunja mlima,wapi kapata uwezo?

Umezua uhasama, waja kupata mizozo,

Ndiwe chanzo cha zahama, umewaitia vikwazo,

Ndiwe  sabuni ya roho, Ndiwe mvunja mlima.

Umevunja usuhuba, familia zazozana,

Walokuwa mahabuba, kila mara wagombana,

Roho zao umekaba, majumbani wachinjana,

Ndiwe sabuni ya roho, ndiwe mvunja mlima.

Nakutafuta kwa hamu, sabuni unirehemu,

Sinilipue ja bomu, sije kawa marehemu,

Niondoe jehanamu, ya ufukara wa sumu,

Ndiwe sabuni ya roho, ndiwe mvunja mlima.

Naondoka wangu moyo, nikuitapo itika

Fulusi wacha uchoyo, tatua yalonifika,

Nichekeshe kibogoyo, nami nipate kuwika,

Ndiwe sabuni ya roho, ndiwe mvunja mlima.

• Mshairi anaongea na nani katika shairi hili?                                                    [alama 1]
• Taja majina mengine matatu aliyopewa huyu anayesemeshwa.                     [alama 3]
• Anayezungumziwa katika shairi hili amesababisha balaa gani?                     [alama 2]
• Mshairi anatoa mwito gani kwa mwenziwe?                                                  [alama 4]
• Fafanua maudhui ya ubeti wa sita.                                                                 [alama 2]
• Mbinu kadha za uandishi zimetumiwa na msanii kuwasilisha ujumbe wake. Taja mbinu zozote tatu na uzitolee mifano katika shairi.                                        [alama 3]
• Fafanua maana ya:

Sura zao “mefufua, wanazuru kila nyanja.                                                      [alama 1]

• Andika ubeti wa saba katika lugha nathari.                                                   [ alama 4]

## MWONGOZO WA KUSAHIHISHA USHAIRI WA 12

1. (a) pesa.

(b)Majina aliyopewa.

• Sabuni ya roho.
• Mvunja mlima.
• Mafuta ya roho.
• Fulusi .
• Tunu ya mtima.
• Suluhu la zama.

(c) Amesababisha balaa gani.

• Amesababisha uhasama/ uadui.
• Ugomvi kati ya wapenzi.
• Vifo.

(d) Mtoto kwa mwenziwe.

• Awaarike maskini na mayatima .
• Asimwangamize bali bali amwondoe kwenye ufukara.
• Amwitapo aitike.
• Aache uchoyo / amtatulie shida zake.
• Amchekeshe /amfurahishe.

(e) Maudhui  ya ubeti wa sita .

-Pesa zimezua uhasama katika ndoa nyingi na kusababisha vifo.

(f) Mbinu za uandishi.

• Istiara –Pesa  ni sabuni/mafuta. n.k
• Semi – mvunja mlima.

— sabuni ya roho.

(iii)   Tashhisi –umevunja usuhuba.

-umezua uhasama.

(iv)Balagha- kwa nini wanikimbia?

–wapi kapata uwezo?

(v)Takriri—Ndiwe mvunja mlima.

Mbinu na mfano alama 1

(g) Maana ya-

Sura zao imefufua, wanazuru kila nyanja.

-Pesa zimewaletea furaha hata wanatalii sehemu zozote wanazotaka.

Alama 1

(h)Lugha nathari.

Mashairi anasema kuwa anamtafuta pesa sana ili amsaide. Anamsihi asimpige kwa kumtoroka na kumwacha hoi bila uwezo. Anamwomba amuondoe katika lindi hili la umaskini kwa vile yeye ndiye anayetuliza watu na kuwaondolea matatizo ya kila namna.                                      Alama 4

USHAIRI WA 13

Soma shairi lifuatalo kisha ujibu maswali.

1. Lau dunia nanena, tuseme si ati ati,

Mauti kawa hakuna, katika wote wakati,

Vipi tungelisongana, tunaoishi tiati?

Lau hakuna mauti, vipi tungelisongana?

• Dunia ingetatana, na kizazi katikati,

Huku kwazaliwa bwana, kule kwazawa binti,

Vipi tungeliona, na kuzaa hatuwati?

Lau hakuna mauti, vipi tungelisongana?

• Lau mauti hakuna, tungesongana sharuti,
See also  History Notes Form 1 2 3 and 4- Free Updated Downloads

Kwa viumbe kukazana, wanadamu na manyati,

Vipi tungelijazana, kwa kusitawi umati?

Lau hakuna mauti, vipi tungelisongana?

• Walakini subuhana, kapanga sisi na miti,

Ili tusizidi sana, si wengi na si katiti,

Maisha ya kupishana, yule ende yule keti,

Lau hakuna mauti, vipi tungelisongana?

• Ndipo dunia kufana, ikawa kama yakuti,

Kwa uwezewe Rabana, kaipanga madhubuti,

Maisha kugawiana, kayagawa kwa mauti,

Lau hakuna mauti, vipi tungelisongana?

• Njia ingekuwa hapana, pembeni na katikati ,

Sote tungeambatana, pa kulima hatupati,

Na njaa ingetutafuna, pa kulima hatupati,

Lau hakuna mauti, vipi tungelisongana?

• Peleleza utaona, hayataki utafiti,

Kama tungelikongana , ingelikuwa ni bahati,

Vipi tungelisukumana, katika hiyo hayati?

Lau hakuna mauti, vipi tungelisongana?

• Mbele sitakwenda tena, hapa mwisho nasukuti,

Yaeleni waungwana, shauri yake jabaruti,

Yote tuloelezana, katenda bila senti,

Lau hakuna mauti, vipi tungelisongana?

MASWALI

a) Shairi hili ni la bahari gani?                                                                                                (alama 2)

b) kwa kutoa mifano mwafaka onyesha jinsi mtunzi wa shairi hili alivyotumia

uhuru wa utunzi                                                                                                                  (alama 2)

c) Eleza muundo wa shairi hili                                                                                                 (alama 4)

c) Andika ubeti wa tano katika lugha nathari.                                                                         (alama 4)

d) Tambulisha mbinu zozote mbili za lugha zilizotumiwa na mshairi                                    (alama 4)

e) Eleza maana ya maneno haya kama yalivyotumika katika shairi

i)katiti

ii) yakuti

iii) Hatuwati

iv) Nasukuti                                                                                                                         (alama 4)

MWONGOZO WA KUSAHIHISHA USHAIRI WA 13

Bahari la shairi

• Tarbia au unne
• Mtirirko – vina vya kati na vya nje vinafafana katika shairi nzima.

Km vya kati                                        vya mwisho

na                                            ti

na                                            ti

na                                            ti

ti                                              na

• Mathnawi- lina vipande viwili

Ukwapi na utao.

• Idhini / uhuru / ruhusa
• Inkisari km ngekuwa, ngetutafuna
• Tabdila km sharuti – sharti.
• Kuboronga sarufi – mauti kawa hakuna

– katika wote wakati

(iv)       Lahaja – Hatuwati – Hatuwachi

Yaoleni – yaoneni

• Umbo /sura / muundo / mpangilio
• Beti 8
• Mishororo 4 kila ubeti / tarbia / unne
• Mizani 16 kila mshororo
• Mtiririko wa vina.
• Vipande viwili
• Kibwagizo kunachorudiwarudiwa
• Ujumbe katika ubeti wa 5
• Dunia haiwezi kujaa watu kupita kiasi.
• Mwenyezi mungu anajua kupanga
• Baadhi ya watu wale na baadhi wazaliwe.
• Bila kifo duniani tungesongomana
• Mbinu za lugha
• Balagha km           –          vipi tungelisongana, tunaoishi tiati?
• Tashbihi     –          ikawa kama yakuti kama ukosi na shati
• Takriri        –           si ati ati
• Maana.

(i)         Katiti          –           kidogo / chache

(ii)        Yakuti        –           kito cha thamani

(iii)        Hatuwati   –           hatuwachi

(iv)        Nasukuti    –           sirudi nyumi,

### USHAIRI WA 14

KIFO

1.         ‘likuwa tisini moja                                          2.         ‘lituachia vioja

‘lipojikunja pamoja                                                     Raha hatujaionja

Kutuaga mara moja                                                     Tumezidi na kungoja

Safari moja kwa moja                                                 Matumaini ya waja.

3.         Kifo hatuna faraja                                           4.         Maisha ‘mekosa haja

Baba livuka daraja                                                      Na mama amejikunja

‘likuwa wetu kiranja                                                   katwa auma viganja

Majonzi ‘lituachia                                                       Nyumba sasa inavuja

5.         Vitamu nani taonja                                         6.         Kifo kwetu sisi waja

Mali sasa imefuja                                                        Tumaini hutuvunja

See also  BIOLOGY PAPER 3 Practical-Questions and Answers

Mifupa tutaivunja                                                       Ingawa ndio daraja

Mifugo katu uwanja                                                    Haituweki pamoja

MASWALI

1.         Eleza umbo la shairi hili.                                                                                            (alama 4)

2.         Mshairi ana ujumbe gani ?                                                                                         (alama 2)

3.         Taja mbinu zozote tatu za lugha alizotumia mshairi na uzitolee mifano kutoka shairi.(alama 6)

4.         Andika ubeti wa tatu kwa lugha ya nathari.                                                               (alama 4)

5.         Eleza maana ya mistari hii kama ilivyotumika katika shairi.                                     (alama 2)

i)          Baba livuka daraja

1. Kutwa auma viganja

6.         i)          Mshairi ametumia mbinu gani katika maneno haya .                                     (alama 1)

‘likuwa

‘lituachia

‘lipojikunja

ii)  Kwa nini akatumia mbinu hiyo?                                                                           (alama 1)

MWONGOZO WA KUSAHIHISHA SHAIRI LA 14

1. –           Beti -6

–           Mishororo 4 kila ubeti

–           mizani 8 kila mshororo

–           Kipokeo  kinatofautiana kila ubeti

–           Utenzi

2.         –           Kifo ndio daraja ya kila mtu

–           kifo huacha watu bila matumaini

–           hufanya watu wateseke

3.         –           Takriri – moja

–           Tashhisi – kifo

–           Taswira

–           Tunia – fuja, vunja

4.                     –           Hawana raha baba alipofariki aliwekuwa kiongozi wao sasa amewaachia shida tupu.

5.         –           Alifariki

–           Anajuta

6.         –           Inkisani           –           idadi ya mizani iwe sawa / urari wa mizani

USHAIRI WA 15

Soma shairi lifuatalo kisha ujibu maswali yote.

KIPIMO NI KIPI?

Nitampa nani, sauti yangu ya dhati

Kwa kipimo gani, ingawa kiwe katiti

Amefanya nini, La kutetea umati

Kipimo ni kipi?

Yupi wa maani, asosita katikati

Alo na maoni, yasojua gatigati

Atazame chini, kwa kile ule wakati

Kipimo ni kipi?

Alo mzalendo, atambuaye shuruti

Asiye mafundo, asojua mangiriti

Anoshika pendo, hata katika mauti

Kipimo ni kipi?

Kipimo ni kipi, changu mimi kudhibiti

Utu uko wapi, ni wapi unapoketi

Nije kwa mkwapi, au ndani kwa buheti

Kipimo ni kipi?

• Eleza umbo la shairi hili                                                                                                    Alama 4
• Taja tamadhaliza usemi na kisha utoe mifano                                                                  Alama 3
• Taja na ueleze namna mshairi alivyotumia uhuru wa ushairi?                                         Alama 2
• Eleza maudhui ya shairi hili?                                                                                            Alama 3
• Andika ubeti wa tatu kwa lugha nathari                                                                          Alama 4
• Eleza msamiati ufuatao kama ulivyotumiwa                                                                   Alama 4
• Katiti
• Gatigati
• Shuruti
• Mangiriti

MWONGOZO WA KUSAHIHISHA USHAIRI WA 15

• Tarbia –lina mishororo minne.
• Vina vya ndani havitiririki –vina vya nje vinatiririka.
• Mizani 6-8

6-8

6-8

8

• Lina kibwagizo –kipimo ni kipi?
• Vipande viwili isipokuwa kibwagizo.

Alama 4

• Balagha –kipimo ni kipi?
• Usemi –atazame chini.
• Tashhisi –kukipa kitu kisicho na uhai.                                                                           (maoni yasojua gatigati)
• Inkisari- asosita –asiyesita

-alo -aliye

-yasojua -yasiojua

-anoshika-anayeshika

Tabdila-maani-maana

• Watu wapende nchi yao kwa kufuata sheria zake.
• Watu wasichukue watu wengine.
• Watu hawana utu.
• Hana uhuru wa kutoa maoni.
•

Apendaye nchi yake na kufuata

Sheria zake, asiyechukia watu wala kuhadaa,

Kudanganya, au yule ashikaye

Pendo hadi kifoni, atajulikanaje au atapimwaje?        Alama 4

• Katiti –kidogo.

Gatigati –ubaguzi/upendeleo.

Shuruti –lazima.

Mangiriti –mambo ya kuhadaa/uongo.

KCSE Predictions Ushairi Questions And Answers- Shairi 6-10